2 örblogg

Þegar ég sast niður í lok mánaðarins og ætlaði að byrja að blogga hélt ég að það yrði mér auðvelt þar sem ég hef séð margar geðveikar myndir upp á síðkastið. Þegar ég sast loksins niður til að skrifa var það mér hins vegar erfiðara en ég hélt þar sem um hálfur mánuður (eða meira) hafði liðið síðan ég sá myndirnar og þessvegna urðu færslurnar frekar píndar út úr mér í stað þess að flæða. Þess vegna hef ég ákveðið að skrifa örblogg um þessar myndir þó svo að þær verðskuldi veglegar færslur.


Myndin Frost/Nixon kom út árið 2008 og er leikstýrð af Ron Howard.
Söguþráður myndarinnar byggist á sögulegu viðtali sjónvarpsmannsins David Frost við fyrrverandi Bandaríkjaforseta Richard Nixon. Forsaga málsins er sú að Nixon segir af sér vegna Watergate hneysklisins sem snerist aðallega um hlerarnir á pólítískum andstæðingum hans. Nixon er hins vegar aldrei sóttur til saka vegna málsins því sá forseti sem tók við af Nixon gaf honum fulla náðun. Málið var hins vegar algjör skandall og mikill þrýstingur var á Nixon að játa sök sína í málinu.

Í myndinni Frost/Nixon er gífurlega mikil forsaga og það er ótrúlega mikið magn af upplýsingum sem þarf að koma til skila til áhorfandans til að myndin gangi upp. Það er virkilega flókið verkefni hjá kvikmyndagerðamönnunum að koma öllum þessum upplýsingum til skila og láta myndina vera spennandi. Til að gera það í myndinni eru persónur myndarinnar látnar vera sögumenn og tekin er mynd af þeim uppstilltum eins og um væri að ræða heimildarmynd. Mér fannst þetta snilldaraðferð til fleyta plottinu áfram því það gerði það að verkum að áhorfandinn var gjörsamlega inn í því sem var að gerast og jafnframt gerðust hlutirnir hratt og spennandi.


The Reader er byggð á samnefndri bók og fjallar um strák sem á í ástarsambandi við konu. Myndin fylgir lífskeiði mannsins og fjallar í rauninni um þau áhrif sem kynni hans af áðurnefndri konu hafa á hann. Satt best að segja leist mér ekkert á þessa mynd. Ég hafði séð brot úr henni sem sýndi Kate Winslet og strákinn saman í baði og kveikti það vægast sagt engan áhuga. Ég var samt hvattur til að horfa á hana og þegar ég spurði hvað málið væri með þessa mynd var mér svarað: “hún er bara mögnuð, ég veit ekki afhverju”. Og hún er það svo sannarlega. The Reader náði virkilega til mín og ég hugsaði um hana nokkra daga eftir að hafa séð hana. Ég veit hins vegar ekki hvað það er nákvæmlega sem gerði hana svona magnaða.

Það hefur allaveganna ekki skemmt fyrir hversu vel leikin myndin er. Kate Winslet var þrælgóð í henni og hún vann óskarsverðlaun fyrir leik sinn í myndinni. David Kross heitir sá sem lék strákinn og frammistaða hans í myndinni var ekki síðri heldur en hjá Winslet. Í myndinni leikur hann 15 ára strák og seinna í myndinni sama strák þegar hann er orðinn 22 ára. Það vakti sérstaklega athygli mína hvað Kross gat leikið sömu persónu á mismunandi tímapunktum og það gjörsamlega skein í gegn að persónan hafði þroskast.

Gran Torino

Ég sá myndina Gran Torino um daginn. Gran Torino skartar Clint Eastwood í aðalhlutverki auk þess sem hann framleiðir hana. Sjálfur þekki ég Clintarann bara af seinni tíma myndum hans eins og Million Dollar Baby og það er í raun hálf vandræðalegt að þurfa að viðurkenna það að ég hef aldrei séð almennilega Clint Eastwood mynd eins og Dirty Harry eða The Good, The bad and the ugly en þær eiga víst að vera epískt svalar.

Söguþráður Gran Torino er ótrúlega einfaldur og myndin er í rauninni eins og dæmisaga. Í örstuttu máli þá er Clint grautfúll íhaldssamur ekkill og nýfluttir nágrannar hans eru asískir innflytjendur. Þrátt fyrir að líka illa við þau að eðlisfari þá líður ekki á löngu þar til hann vingast við þau og bjargar einum þeirra frá glæpaklíku. Ég ætla ekki að fjalla meira um innihald myndarinnar því þá þyrfti ég að fara að setja upp spoiler viðvararnir.

Allaveganna þá líkist söguþráður myndarinnar dæmisögu eins og áður kom fram og ég get ekki sagt annað en að ég hafi fílað það. Söguþræðir bíómynda þurfa nefninlega ekkert að vera flóknir til að gera þá áhugaverða og oft eru geðveikar myndir byggðar á einfaldri hugmynd. Þetta gaf mér smá innblástur hvað varðar lokaverkefnið okkar og ég reyndi að kynna mér einhverjar einfaldar, sígildar sögur sem væri hægt að setja í nýjan búning og myndu henta í stuttmynd. Ég varð hins vegar engu nær og þegar að við vorum loksins komin með myndavélina leit þetta út fyrir að vera vonlaust. Það er einhvern vegin ekki hægt að vera kreatívur þegar maður nauðsynlega þarf þess. Þetta endaði svo á því að ég fékk þá hugdettu að sækja hugmyndir í Twilight Zone. Fyrir þá sem ekki vita það þá eru það 30min eða 60min langir þættir sem komu fyrst út 1959-64 og svo aftur 1985-89 og síðast 2002-2003 en þeir síðustu voru sýndir á skjá einum á sínum tíma. Þættirnir eru með Sci-Fi ívafi og allir þættirnir sjálfstæðir og þess vegna gífurlega mikið samansafn skemmtilegra hugmynda. Ég eyddi 2 klst+ í að skoða hvern einasta þátt til að finna einhverja góða hugmynd sem hægt væri að útfæra auðveldlega. Mér þótti virkilega merkilegt að fara í gegnum þetta því það var augljóst að efni sumra þáttanna hafði verið gert gert að bíómyndum eins og t.d. Truman Show.

En aftur að Gran Torino. Ég get ekki sagt að ég hafi verið hrifin af myndinni. Hún hefur nokkra góða spretti en í heildina séð þá fannst mér hún ekkert sérstaklega merkileg. Það sem skemmdi fyrir myndinni var meðal annars hversu illa Tao var leikinn. Hann slapp með það svona stærsta hluta myndarinnar en þegar mest á reyndi var hann bara ekki að gera sig. Einnig í lokin á myndinni þegar myndin er í rauninni búin og lokatitlarnir eru farnir að rúlla þá tekur Clint Eastwood lagið nema eins og maður getur rétt ímyndað sér þá getur maðurinn ekki sungið. Þetta kemur myndinni sjálfri ekkert sérstaklega mikið við en mér fannst þetta grafa örlítið undan annars dramtískri mynd.

Watchmen

Það virðist hafa komið í tísku fyrir um áratug að búa til ofurhetjumyndir sem byggðar eru á teiknimyndasögublöðum. Á síðustu 9 árum hefur allur fjandinn komið út. Það hafa verið gerðar virkilegar góðar myndir á borð við Iron Man eða Dark Knight (þó ekki sami gæðaflokkur) og algjör hryllingur eins og Elektra. Upp á það síðasta virðast menn hafa byrjað að búa til nýjar ofurhetjur eins og í þáttaröðinni Heroes. Einnig þá sýnist mér vera að koma út mynd núna með tilbúnum ofurhetjum sem Dakota Fanning leikur í en hún er víst orðin 15 ára núna.

Watchmen er hins vegar byggð á traustum grunni. Watchmen er byggð á teiknimyndaskáldsögu eftir Alan More en hann samdi m.a. teiknimyndasöguna V for Vendetta og League of Extraordinary Gentlemen.

Allt sem viðkemur Watchmen heiminum er ótrúlega töff, áhugavert og útpælt. Myndin gerist árið 1985 í öðrum veruleika þar sem ofurhetjur eru til og kjarnorkustyrjöld,og um leið gjöreyðing, virðist óumflýjanleg. Ofurhetjur Watchmen eru ekki hallærislegar stereótýpur heldur eru þær flóknar og hver og ein hefur mismunandi forsögu og hvata. Ofurhetjur Watchmen hafa enga augljósa ofurkrafta nema einn þeirra og hann virðist vera næstum almáttugur.

Það eru skiptar skoðanir um Watchmen. Mér sýnist fólk annað hvort fíla hana í botn eða finnast hun ofmetin. Ég hef lesið á mörgum stöðum að plottið sé of flókið nema fyrir þá sem hafa lesið bókina. Ég get ekki verið meira ósammála því ég hef sjálfur ekki lesið bókina en náði plottinu. Það sem mér líkaði við Watchmen var hversu útpældar persónurnar eru og hvað þær eru flottar. Rorschach og The Comedian sitja í manni eftir myndina. Allt hið sjónræna í myndinni er einnig algjört meistaraverk. Litasamsetningin, búningarnir og kvikmyndatakan er svo flott að það verður seint toppað. Enda ekki við öðru að búast af leikstjóranum Zack Snyder sem leggur mikið upp úr hinu sjónræna þó svo að það hafi komið niður á síðustu mynd hans 300 sem verður að teljast feilspor. Ég verð þó að játa að mér fannst hún kúl í bíó en held að ég muni aldrei horfa á hana aftur.

Sumir Watchmen aðdáendur virðast vera sárir yfir því að vissum þáttum í myndasögunni hefur verið sleppt í myndinni. Ég hef ekki lesið bókina en mér skilst að myndin sé næstum því eins og bókin leggur sig og sum skotin líta nákvæmlega eins út og rammi í bókinni. Vegna þess að myndin fylgir bókinni svo ítarlega er myndin heilir 2 tímar og 40 mín. Sjaldan hafa þó rúmlega tvær og hálf klukkustund liðið jafn hratt í kvikmyndasal því myndin rígheldur manni. Sama get ég þó ekki sagt um aðra bíógesti og ég hef aldrei á minni löngu ævi upplifað jafn mikla truflun í bíósal. Það er sjaldgæft að myndir sem eru svona langar hafi jafn heilsteypt plott. Í þessu samhengi man ég að þegar ég sá Dark Knight fannst mér myndin hafa endað tvisvar ef ekki þrisvar. Í hléinu leið mér eins og myndin væri búin en ekki hálfnuð.

Ég get ekki sagt annað en ég hafi verið stórhrifin af Watchmen og ég skil ekki afhverju það eru svona skiptar skoðanir um hana.

Waltz with Bashir

Waltz with Bashir er Ísraelsk mynd sem kom út árið 2008 og var tilnefnd til óskarsverðlauna sem besta erlenda bíómynd.

Myndin fjallar um Ari Folman sem í byrjun myndarinnar hittir gamlan félaga úr Ísraelska hernum sem segir honum að hann fái sömu martröð hverja nóttu eftir að þeir tóku þátt í Lebanon stríðinu árið 1982, þá aðeins 19 ára gamlir. Það þykir Ari mjög sérstakt vegna þess að hann hefur engar sérstakar minningar frá þessu tímabili. Ari gerir þá það að markmiði sínu að komast að því hvað gerðist og ennfremur afhverju hann muni ekki eftir neinu. Ari kemst fljótt á sporið og myndin tengist fjöldamorðum í Lebanon stríðinu sem Ari og félagar hans tóku óbeinan þátt í. Myndin gengur mjög mikið út á viðtöl við gamla félaga hans og stór hluti myndarinnar gerist í endurminningarsenum (flashback). Það er voðalega erfitt að átta sig á því hvernig mynd Waltz with Bashir er. Myndin er sögð vera heimildarmynd en samt sem áður virkar hún á áhorfandann eins og hún sé gerð eftir handriti. Hún virkaði þannig a.m.k. á mig og ég sá seinna á wikipediu að einhverjar persónurnar eru uppspunnar og þess vegna veit ég ekki beint hvað maður á að hugsa. Það er kannski einfaldast og réttast að hugsa um myndina sem sjálfsuppgötvunar ferðalag eins manns sem segir frá því með bíómynd og tekur sér listrænt frelsi til að segja frá því eins og honum sjálfum listir.

Ég gleymdi líka að nefna að Waltz with Bashir er teiknimynd. Það flækir málin enn frekar þar sem að myndin er heimildarmynd með viðtölum þar sem viðmælandi er teiknaður og er stillt upp á móti “myndavélinni” nákvæmlega eins og ef um væri að ræða kvikmyndaða heimildarmynd. Hvað varðar teiknimyndastílin er hann virkilega flottur og minnir á teiknimyndasögustíl. Stíllinn minnti mig mjög mikið á teiknimyndina A Scanner Darkly en hún var gerð með aðferð sem kallast víst Rotoscoping en það kallast það þegar teiknað er yfir alvöru kvikmyndaða mynd.

Waltz with Bashir var hins vegar ekki gerð með rotoscoping heldur var hún teiknuð frá grunni. Teiknuð heimildarmynd hljómar eflaust svolítið skringilega en þetta formatt hentar Waltz with Bashir fullkomlega. Myndin gerist mjög mikið í flashbökkum og því hjálpaði stíllinn myndinni að gera þessi atriði draumkenndari og stundum flottari. Fyrst og fremst held ég að þessi stíll hafi verið valin vegna þess að hann leyfir kvikmyndagerðamanningum, Ari Folman, að gera myndina eins og hann vill gera hana án þess að þurfa að kosta of mikið. Myndin hefði eflaust verið mun dýrari og erfiðara hefði verið að gera hana ef hún hefði verið leikin. Einnig í þessu ljós þá tapar myndin engu í sambandi við áhrif á áhorfanda sem teiknimynd. Tónlistin var líka mjög flott og allir hljóðeffektar. Hins vegar til að setja eitthvað út á myndina þá fannst mér hún stundum aðeins of hröð. Að öllu jöfnu þá er ég á móti því að myndir teygji lopann og mín skoðun er að myndir eigi aldrei að verða lengri en þær þurfa að vera. Í Waltz with Bashir eru nokkur mjög dramatísk atriði sem hefðu eflaust notið sín betur ef þeim hefði ekki flýtt eins mikið.

Til að summa upp þá er Waltz with Bashir klárlega með áhugaverðari myndum sem ég hef séð. Myndin er einnig bæði einlæg og falleg og teiknimyndastíllinn er flottur.

Trailerinn:

Gomorrah

Árið 2006 gaf ítalskur maður að nafni Roberto Savioni út bók sem heitir Gomorra. Titill bókarinnar vísar í syndaborgina Gómeru í bíblíunni sem ásamt Sódómu var eyðilögð af reiði Guðs. Efni bókarinnar eru ítarlegar lýsingar á starfsemi Comorra glæpahringsins í Napóli sem svipar til mafíunnar. Bókin varð metsölubók en hún vakti einnig athygli glæpaforingja Comorra sem hótuðu Roberto lífláti og gerðu tilraunir til að ráða hann af lífi. Saviano hefur því búið undir vernd ítölsku lögreglunnar síðan bókin kom út. Árið 2008 kom út bíómynd sem er byggð á efni bókarinnar og er leikstýrð af Matteo Garrone.

Í myndinni Gomorra eru sagðar sögur af einstaklingum sem öll tengjast glæpasamtökunum. Sögurnar fjalla um 13 ára strák og hvernig hann kemst inn í kemst inn í klíkuna. Klæðskera sem vinnur hjá Comorra verksmiðju en tekur að sér að kenna leynilega Kínverjum í verksmiðju sem er í stífri samkeppni við hans eigin. Strák sem vinnur sem aðstoðarmaður manns sem sér um að losa eiturúrgang ólöglega í yfirgefnum námum. Mann sem hefur það að atvinnu að koma peningum til fjölskyldna meðlima glæpahringsins sem eru í fangelsi. Síðast en ekki síst um tvo stráklinga sem dreymir um að vera eins og Tony Montana með alvarlegum afleiðingum.
Þessar sögur fléttast svo saman og fjalla um hvernig þeir tengjast allir glæpasamtökunum og áhrifin sem samtökin hafa á líf þeirra.

Myndin er frekar ruglingsleg í byrjun. Þessar fimm sögur gerast samtímis og klippt er á milli þeirra án þess að maður nái að átta sig nógu vel á þeim. Myndin er gerð þannig að áhorfandinn horfir á atburðarrás myndarinnar utan frá. Það er ekki skyggnst inn í hugarheim persónanna og áhorfandi kynnist persónum yfirborðslega. Frásagnaraðferð myndarinar virkaði þannig frekar “hlutlaus” á mig. Ég varð sjálfur svolítið pirraður yfir þessu því ég var sannfærður um að myndin hefði meiri áhrif ef áhorfandinn væri hafður með í spilunum en ekki haldið fyrir utan. Einnig þá var maður ekki viss um hvað þetta allt þýddi í gegnum myndina. Þ.e. hver væri tilgangurinn með því sem var að gerast og hvernig sögurnar ættu að tengjast saman. Það skemmdi svolítið fyrir mér að ég var ekki viss hvað ég var að horfa á og í rauninni var ég alltaf að bíða eftir því að myndin myndi meika sens.

Þegar áhorfandanum er haldið fyrir utan eru sumir hlutir sem maður á bara að fatta sjálfur því það kemur aldrei fram berum orðum hvað er í gangi. T.d. er atriði í myndinni þar sem verið er að skjóta á 13 ára strákinn sem er í skotheldu vesti. Á meðan á myndinni stóð kveikti ég ekki á perunni en eftir myndina las ég að þetta átti semsagt að vera inngöngu-eldraun (initiation) hjá stráknum. Einnig var svolítið erfitt að fatta hvert hlutverk mannsins sem var að gefa fjölskyldum fangselsaðra meðlima peninga því það kom aldrei augljóslega fram.

Myndin virkaði þannig pínu puzzling á mig en þrátt fyrir það þá hélt hún athygli manns fullkomlega. Uppgjörið sem myndi tengja allt saman og myndi jafnframt láta myndina meika sens kom fram í blálokin þegar myndin var búin. Þá komu fjórir textaskjáir þar sem fram komu upplýsingar um raunverulegu Comorra samtökin sem tengdist efni myndarinnar. Þá sá maður loksins að myndin var ekki hefðbundin leikin bíómynd eins og ég hélt að hún væri áður en ég byrjaðir að horfa á hana. Myndin átti einfaldlega að gefa áhorfandanum innsýn inn í raunveruleika Comorra glæpasamtakana og hvernig þau hafa áhrif á líf Napolíbúa. Myndin var þannig séð eins og leikin heimildarmynd því það var ekki verið að fegra neitt heldur hlutirnir sýndir eins og þeir er í alvörunni.

Ég held að ég hefði ekki verið jafn týndur og ég var ef ég hefði gengið að myndinni vitandi um hvað hún snerist. Ég verð hins vegar að segja að myndin var stórgóð eins og hún reyndist vera þótt að hún hafi ekki meikað almennilega sens fyrir mér fyrr en eftir hún var búin.