Triumph Des Willens

Aldrei á ævinni hef ég séð jafn marga rembast jafn mikið við að horfa á eina bíómynd og á föstudaginn. Nasista áróðursmyndin Triumph des Willens eða Sigur viljans var sýnd eftir að hafa unnið netkosninguna með einu atkvæði.

Myndin snýst um fund nasistaflokksins í Nuremberg 1934 og byrjar á innkomu Hitlers á fundinn með flugvél þar sem hann flýgur inn rétt eins og guð.
Næst tekur við tveggja klukkustunda marsering nasista um Nuremberg haldandi á skóflum í stað rifla og inn á milli sjást brot úr ræðum Hitlers og annarra leiðtoga nasistaflokksins.

Eins og ég gaf til kynna þá var myndin drepleiðinleg og umhorfs var í stofunni eins og gasklefa útrýmingabúða nasista. Það breytir því þó ekki að myndin var áhugaverð. Triump des Willens er epísk áróðursmynd gerð af 172 manna crewi, þar af 36 tökumönnum með 30 myndavélar og endalaus budget. Tökur á myndinni stóðu yfir fjögurra daga fund nasista í Nuremberg og afraksturinn var 61 klukkutími af myndefni sem var svo klippt í tæpar 2 klst. Til gamans má geta þá svaf Riefesthal í klippiherberginu, stútfullu af filmum til að geta klárað að klippa myndina á réttum tíma.

Það var alls ekkert auðvelt að horfa á Triumph des Willens en samt sem áður er ég nokkuð ánægður með að hafa gert það. Myndin er merkileg í kvikmyndasögulegu samhengi og gefur ótrúlega innsýn í þriðja ríkið.

North by Northwest

Næsta hitchcock mynd sem varð fyrir valinu var North by Northwest. North By Northwest kom út árið 1959 og fjallar um auglýsinga-bissness spaðann Roger Thornhill sem sogast algjörlega óviljandi inn í atburðarás sem líkist helst James Bond mynd.

Myndin fjallar um Roger Thornhill sem er rænt af tveimur henchmen í upphafi myndarinnar sem halda að hann sé njósnari og þá fer af stað atburðarás sem endar með því að hann er grunaður um morð á diplómata Sameinuðu þjóðanna. Thornhill flýr þá frá New York til Chicago og endar myndin í bardaga upp á Mount Rushmore. Í trailernum fyrir myndina kemur Hitchcock persónulega fram og talar um myndina sem ferðalagi með Alfred Hitchcock travel inc. og lýsir myndinni í gríni sem ferðalagi frá áhyggjum, sitjandi í bíósæti. Tjekkið á trailernum hérna fyrir neðan.

Nú er þetta önnur 50´s mynd sem ég horfi á í röð og ég veitti því sérstaka athygli að í báðum myndunum er mennirnir gamlir og konurnar mjög ungar. Í Vertigo var James Stewart 51 árs og ástkona hans 26 ára. Í North by Northwest var Cary Grant 54 ára og Eva Marie Sant 26 ára (í myndinni, 35 í alvörunni). Í Vertigo skipti aldur Stewart í rauninni engu máli en North by Northwest er action mynd og þessvegna fannst mér pínu furðulegt að hafa svona gamlan mann í henni sem átti samt ekki viljandi að vera gamall.
Þegar Hitchcock gerði Nort by Northwest vildi hann hverfa frá því sem hann hafði áður gert og gera létta og skemmtilega mynd sem væri laus við symbolisma sem einkenndi fyrri myndir hans. North by Northwest er þessvegna gjörólík Vertigo og minnti mig mjög mikið á Bond myndir. Í rauninni þá vantar ekkert upp á: í myndinni er bondgella, illmennið heitir Van Damn (halló!), og myndin er á sífellu flakki á milli flottra tökustaða rétt eins og í Bond mynd.

North by Northwest situr í 26. sæti á topp 250 myndir á imdb og er af mörgum talin gullmoli kvikmyndasögunnar. Myndin hafði hins vegar ekki svo mikil áhrif á mig. Myndin var góð, sérstaklega fyrri hluti myndarinnar, en ég myndi varla kalla hana meistaraverk. Hins vegar get ég vel ýmindað mér að hún hafi haft mikil áhrif þegar hún kom út. Í myndinni er nokkrar epískar senur eins og atriðið þegar skotið er a Cary Grant úr flugvél á akrinum og klímaxinn á Mount Rushmore. Þessi atriði hafa örugglega þótt miklu epískari árið 1959 og haft meiri áhrif á áhorfandann heldur en þau gera núna. Einfaldlega vegna þess að ég held að þetta hafi ekki verið gert áður. Ég þori ekki að fullyrða þetta en mér finnst þetta ansi líklegt.

Í sambandi við pælinguna mína um að myndi hefði verið nýjungagjörn þá las eg einmitt að North by Northwest hefði verið fyrsta bíómynd sem hefði verið gerð með titlum á hreyfingu. Án þess að pæla neitt sérstaklega í því að titlarnir væru á hreyfingu þá tók ég strax eftir því þegar titlarnir voru að rúlla að myndin væri miklu nútímalegri heldur en Vertigo. Hérna fyrir ofan er video af titlunum, þið getið borið þá saman við titlana við vertigo sem fylgdi síðasta bloggi. Í lokin á klippunni sést svo Hitchcock sjálfur í cameo-hlutverki.

Vertigo

Núna er ég búinn að horfa á fyrstu Hitchcock-myndina fyrir fyrirlesturinn í næstu viku. Vertigo varð fyrir valinu og ástæðan sú að hún er ein af frægari myndum hans og situr í 41. sæti á imdb topp 250 bestu myndum.

Vertigo fjallar um detective-inn John Ferguson sem hefur þurft að hætta störfum vegna þess að hann þjáist af lofthræðslu og svima. Ferguson getur ekki einu sinni staðið í stiga því þá finnur hann einmitt fyrir svimanum sem gerir hann hálf gagnslausann og neyðist hann til að segja af sér lögreglustörfunum. Nafnið á myndinni Vertigo þýðir líka einmitt svimi á ensku.
Í upphafi myndarinnar er Ferguson ráðinn sem einkaspæjari af gömlum kunningja og fær það verkefni að elta konu hans sem hann grunar að sé haldinn einhverjum geðsjúkdómi eða sé jafnvel andsetinn af konu sem dó fyrir 100 árum. Plottið minnti mig mjög á ensku smásögurnar í 3., 4., og 5. bekk!
Ég ætla ekkert að fara nánar út í plottið en plott myndarinnar flækist mjög og það var orðið ansi erfitt á köflum. Þetta er líklega svona mynd sem verður betri því oftar sem maður sér hana.

Vertigo kom út fyrir 50 árum og þótt hún hafi elst vel þá tók maður alveg eftir því að maður væri að horfa á mjög gamla mynd. Eitt af því sem böggaði mig svolítið var að samtöl voru oft tekin upp með mjög löngum víðskotum. Ok, ég meina að í samtölunum var mjög lítið af close-ups þannig að maður sá engin viðbrögð eða önnur svipbrigði og þá var líka enginn áhersla lögð á neinn sérstakann hlut af samtalinu. Kvikmyndatökulega var þannig enginn greinamunur gerður á “tómu snakki” og einhverju sem hefði getað skipt myndina öllu máli.
Annað sem ég tók eftir var tónlistin. Tónlistin er samin Bernand Herrman sem ber meðal annars ábyrgð á psycho fiðlu-plokkinu (eða hvað sem það var) og tónlistinni í Taxi Driver sem er einnig mjög eftirminnileg.
Tónlistin kemur manni ótrúlega vel í gírinn strax í fyrstu senunni og ég hef sjaldan verið jafn creeped-out af tónlist. Klippan hérna fyrir neðan er úr byrjuninni á myndinni, ég let hana fylgja með vegna tónlistarinnar, virkilega flott.

Mér fannst líka merkilegt hvað einfaldar brellur gátu haft mikil áhrif. Ég lét “draumasenu” í myndinni fylgja með hérna. Blandað saman við tónlistina virka þessar brellur ótrúlega vel. Þeir hafa eflaust framkallað filmuna á einhvern spes hátt til að fá litina svona skrítna en fljótandi hausinn (sjá klippu) hlýtur að vera gerður í höndunum með filmu og skærum (nokkuð viss, hvernig væri það öðruvísi gert án tölvu?)

Tjekkið á klippunni fyrir ofan. Fáranlegu litirnir í byrjun og blikkandi rauður gefa atriðinu ótrúlega ónáttúrulegan brag. Virkilega creepy, allaveganna þegar maður er sokkinn í myndina.

Öllu á botninn hvolft er Vertigo virkilega flott mynd og þrátt fyrir háan aldur (ég veit þér finnst hann er ekkert svo hár, siggi) þá segir hún mjög góða sögu og það er greinilegt að það er mikið lagt upp úr því að segja góða sögu með myndinni heldur en t.d. sumar nýjar myndir sem ganga út á cgi.

The Cats of Mirikatani

Í föstudagstímanum horfðum við á heimildarmyndina The Cats of Mirikatani sem kom virkilega á óvart.

The Cats of Mirikatani fjallar um gamlan japanskan listamann sem býr á götunni í New York og teiknar myndir af köttum.
Í byrjun myndarinnar hélt ég að það væri verið að upphefja eitthvert skringimenni eins og í Shorts n´Docs myndinni Ketill (sem var samt skemmtileg, en allt of löng). Myndin reyndist hins vegar vera ótrúlega hjartnæmin og falleg.

Myndin fjallar semsagt um götulistamanninn Jimmy sem kynnist Lindu Hattendorf. Linda er sú sem að býr til myndina og er hún nær oftast á bakvið myndavélina. Hún tekur samt þátt í myndinni sjálfri, hún kemur fyrir á skjánum en fyrst og fremst er hún að knýja fram breytingar í lífi Jimmy. Hún kemur sér í samband við ættingja Jimmys sem hann hafði fyrir löngu misst sambandið við og hefur samband við félagsmálayfirvöldin í New York og fær þau til að veita Jimmy hjálp sem hann kærir sig lítið um í fyrstu. Linda fær Jimmy líka til að segja frá fortíð sinni sem hann hefur aldrei sætt sig við og er myndin í rauninni nokkurs konar þroskasaga, þótt það hljómi kannski svolítið skringlega þegar maðurinn er áttræður.

Jimmy fæddist í Sacramento í Californiu en fluttist aftur til Japan þegar hann var barn og ólst upp í Hiroshima. Þegar hann var 18 ára gamall átti hann að ganga í herinn og sinna herskyldunni en hann gerir það ekki þar sem hann er listamaður, en ekki hermaður og flytur aftur til Bandaríkjanna.

Þegar hann býr í Bandaríkjunum ráðast Japanir á Pearl Harbor og í kjölfarið koma bandaríkjamenn upp risastórum fangabúðum fyrir Japani sem bjuggu þar. Jimmy var þá 25 ára gamall og var fangelsaður í Tule Lake búðunum. Tule Lake búðirnar voru stærstu fangabúðirnar og voru 18.800 japanir látnir dúsa þar. Jimmy lýsir því svo í myndinni að hann hafi horft upp á fólk deyja í kringum sig í þessum ömurlegu aðstæðum.

Við lok stríðsins er svo kjarnorkusprengju varpað á heimabæ Jimmys og Jimmy missir stóran hluta fjölskyldunnar sinnar í einni svipann. Jimmy Mirikatani býr því skiljanlega yfir mikilli reiði vegna þessa og hefur augljóslega ekki komist yfir það því hann teiknar myndir af fangabúðunum og Hiroshima í rústi, meira en 60 árum eftir að hafa losnað þaðan.

Í byrjun myndarinnar gerist svo 9/11 og í myndinni sjást fréttaklippur þar sem talað er um Racial Profiling á múslimum sem myndar algjöran contrast við fangabúðirnar við Thule Lake og færir efnið nær raunveruleikanum.
Það er þá sem að Linda tekur Jimmy inn á heimilið sitt og fer að kafa dýpra í fortíð hans.


The Cats of Mirikatani er virkilega hjartnæmin mynd og kynnir áhorfandann fyrir Jimmy á mjög einlægan hátt. Fyrir mér var myndin sérstök vegna þess hve persónuleg hún var og ég verð að viðurkenna að ég varð klökkur í myndinni en það hafa eflaust fleiri verið þannig.

RIFF - Tulpan

Ég ætlaði að skella mér á My Winnipeg og varð orðinn talsvert spenntur fyrir henni þegar eg kom í Regnbogann og sá blað í glugganum á miðasölunni sem stóð á UPPSELT Á WINNIPEG. Þá tók ég þessa skyndiákvörðun að fara á Tulpan án þess að vita mikið um hana.
Tulpan gerist i Khazakstan og fjallar um Asa sem er ungur maður og nýbúinn að klára herskylduna. Asa fer að búa hjá systur sinni og eiginmanni hennar sem er miklu eldri en hún. Þau búa í hálfgerðri eyðimörk í landbúnaðarsamfélagi þar sem fólk býr tjöldum og smalar geitum. Myndin fjallar um tilvistarkreppu Asa sem þarf nú að finna ser konu og sína eigin hjörð nema að eina stelpan í þessu samfélagi, Tulpan, vill ekkert með hann hafa og Ondas, eiginmaður systur hans, þolir hann ekki þokkabot sem gerir líf hans ennþá erfiðara.
Í myndinni eru skrautlegar aukapersónur eins og flutningagaurinn Boni. Boni keyrir um á handónýtum traktori sem er klæddur að innan með úrklippum úr klámblöðum og flytur vatn og aðrar nauðsynjar til tjaldanna. Boni dreymir um lífið í stórborginni á meðan Asa dreymir um að eiga sína eigin hjörð með Tulpan.

Mér fannst Tulpan fjalla meira um krummaskuðið sem þau bjuggu í heldur en tilvistarkreppu Asa. Myndin er næstum tveir klukkutímar og er frekar hæg. í myndinni er ekkert sérstaklega mikið um dialog og þessvegna kynnist maður persónunum bara frekar yfirborðslega. Hins vegar er mikið um skot af lömbum að fæðast og öðrum hlutum sem tengjast bara khasakstönsku sveitalífi. Myndin minnti mig á myndina Megatron á Short ´n Docs að því leyti að þær voru bara áhugaverðar fyrir þær sakir að þær gerast í framandi umhverfi en söguþráðurinn sjálfur er ekkert spes.
Ég hugsa að ef að plottið væri yfirfært i eitthvað týpískara umhverfi þá væri þetta ómerkilegasta mynd í heimi en ekki eitt af topp 3 bestu myndum RIFF skv morgunblaðinu.