Gomorrah

Árið 2006 gaf ítalskur maður að nafni Roberto Savioni út bók sem heitir Gomorra. Titill bókarinnar vísar í syndaborgina Gómeru í bíblíunni sem ásamt Sódómu var eyðilögð af reiði Guðs. Efni bókarinnar eru ítarlegar lýsingar á starfsemi Comorra glæpahringsins í Napóli sem svipar til mafíunnar. Bókin varð metsölubók en hún vakti einnig athygli glæpaforingja Comorra sem hótuðu Roberto lífláti og gerðu tilraunir til að ráða hann af lífi. Saviano hefur því búið undir vernd ítölsku lögreglunnar síðan bókin kom út. Árið 2008 kom út bíómynd sem er byggð á efni bókarinnar og er leikstýrð af Matteo Garrone.

Í myndinni Gomorra eru sagðar sögur af einstaklingum sem öll tengjast glæpasamtökunum. Sögurnar fjalla um 13 ára strák og hvernig hann kemst inn í kemst inn í klíkuna. Klæðskera sem vinnur hjá Comorra verksmiðju en tekur að sér að kenna leynilega Kínverjum í verksmiðju sem er í stífri samkeppni við hans eigin. Strák sem vinnur sem aðstoðarmaður manns sem sér um að losa eiturúrgang ólöglega í yfirgefnum námum. Mann sem hefur það að atvinnu að koma peningum til fjölskyldna meðlima glæpahringsins sem eru í fangelsi. Síðast en ekki síst um tvo stráklinga sem dreymir um að vera eins og Tony Montana með alvarlegum afleiðingum.
Þessar sögur fléttast svo saman og fjalla um hvernig þeir tengjast allir glæpasamtökunum og áhrifin sem samtökin hafa á líf þeirra.

Myndin er frekar ruglingsleg í byrjun. Þessar fimm sögur gerast samtímis og klippt er á milli þeirra án þess að maður nái að átta sig nógu vel á þeim. Myndin er gerð þannig að áhorfandinn horfir á atburðarrás myndarinnar utan frá. Það er ekki skyggnst inn í hugarheim persónanna og áhorfandi kynnist persónum yfirborðslega. Frásagnaraðferð myndarinar virkaði þannig frekar “hlutlaus” á mig. Ég varð sjálfur svolítið pirraður yfir þessu því ég var sannfærður um að myndin hefði meiri áhrif ef áhorfandinn væri hafður með í spilunum en ekki haldið fyrir utan. Einnig þá var maður ekki viss um hvað þetta allt þýddi í gegnum myndina. Þ.e. hver væri tilgangurinn með því sem var að gerast og hvernig sögurnar ættu að tengjast saman. Það skemmdi svolítið fyrir mér að ég var ekki viss hvað ég var að horfa á og í rauninni var ég alltaf að bíða eftir því að myndin myndi meika sens.

Þegar áhorfandanum er haldið fyrir utan eru sumir hlutir sem maður á bara að fatta sjálfur því það kemur aldrei fram berum orðum hvað er í gangi. T.d. er atriði í myndinni þar sem verið er að skjóta á 13 ára strákinn sem er í skotheldu vesti. Á meðan á myndinni stóð kveikti ég ekki á perunni en eftir myndina las ég að þetta átti semsagt að vera inngöngu-eldraun (initiation) hjá stráknum. Einnig var svolítið erfitt að fatta hvert hlutverk mannsins sem var að gefa fjölskyldum fangselsaðra meðlima peninga því það kom aldrei augljóslega fram.

Myndin virkaði þannig pínu puzzling á mig en þrátt fyrir það þá hélt hún athygli manns fullkomlega. Uppgjörið sem myndi tengja allt saman og myndi jafnframt láta myndina meika sens kom fram í blálokin þegar myndin var búin. Þá komu fjórir textaskjáir þar sem fram komu upplýsingar um raunverulegu Comorra samtökin sem tengdist efni myndarinnar. Þá sá maður loksins að myndin var ekki hefðbundin leikin bíómynd eins og ég hélt að hún væri áður en ég byrjaðir að horfa á hana. Myndin átti einfaldlega að gefa áhorfandanum innsýn inn í raunveruleika Comorra glæpasamtakana og hvernig þau hafa áhrif á líf Napolíbúa. Myndin var þannig séð eins og leikin heimildarmynd því það var ekki verið að fegra neitt heldur hlutirnir sýndir eins og þeir er í alvörunni.

Ég held að ég hefði ekki verið jafn týndur og ég var ef ég hefði gengið að myndinni vitandi um hvað hún snerist. Ég verð hins vegar að segja að myndin var stórgóð eins og hún reyndist vera þótt að hún hafi ekki meikað almennilega sens fyrir mér fyrr en eftir hún var búin.