Vertigo

Núna er ég búinn að horfa á fyrstu Hitchcock-myndina fyrir fyrirlesturinn í næstu viku. Vertigo varð fyrir valinu og ástæðan sú að hún er ein af frægari myndum hans og situr í 41. sæti á imdb topp 250 bestu myndum.

Vertigo fjallar um detective-inn John Ferguson sem hefur þurft að hætta störfum vegna þess að hann þjáist af lofthræðslu og svima. Ferguson getur ekki einu sinni staðið í stiga því þá finnur hann einmitt fyrir svimanum sem gerir hann hálf gagnslausann og neyðist hann til að segja af sér lögreglustörfunum. Nafnið á myndinni Vertigo þýðir líka einmitt svimi á ensku.
Í upphafi myndarinnar er Ferguson ráðinn sem einkaspæjari af gömlum kunningja og fær það verkefni að elta konu hans sem hann grunar að sé haldinn einhverjum geðsjúkdómi eða sé jafnvel andsetinn af konu sem dó fyrir 100 árum. Plottið minnti mig mjög á ensku smásögurnar í 3., 4., og 5. bekk!
Ég ætla ekkert að fara nánar út í plottið en plott myndarinnar flækist mjög og það var orðið ansi erfitt á köflum. Þetta er líklega svona mynd sem verður betri því oftar sem maður sér hana.

Vertigo kom út fyrir 50 árum og þótt hún hafi elst vel þá tók maður alveg eftir því að maður væri að horfa á mjög gamla mynd. Eitt af því sem böggaði mig svolítið var að samtöl voru oft tekin upp með mjög löngum víðskotum. Ok, ég meina að í samtölunum var mjög lítið af close-ups þannig að maður sá engin viðbrögð eða önnur svipbrigði og þá var líka enginn áhersla lögð á neinn sérstakann hlut af samtalinu. Kvikmyndatökulega var þannig enginn greinamunur gerður á “tómu snakki” og einhverju sem hefði getað skipt myndina öllu máli.
Annað sem ég tók eftir var tónlistin. Tónlistin er samin Bernand Herrman sem ber meðal annars ábyrgð á psycho fiðlu-plokkinu (eða hvað sem það var) og tónlistinni í Taxi Driver sem er einnig mjög eftirminnileg.
Tónlistin kemur manni ótrúlega vel í gírinn strax í fyrstu senunni og ég hef sjaldan verið jafn creeped-out af tónlist. Klippan hérna fyrir neðan er úr byrjuninni á myndinni, ég let hana fylgja með vegna tónlistarinnar, virkilega flott.

Mér fannst líka merkilegt hvað einfaldar brellur gátu haft mikil áhrif. Ég lét “draumasenu” í myndinni fylgja með hérna. Blandað saman við tónlistina virka þessar brellur ótrúlega vel. Þeir hafa eflaust framkallað filmuna á einhvern spes hátt til að fá litina svona skrítna en fljótandi hausinn (sjá klippu) hlýtur að vera gerður í höndunum með filmu og skærum (nokkuð viss, hvernig væri það öðruvísi gert án tölvu?)

Tjekkið á klippunni fyrir ofan. Fáranlegu litirnir í byrjun og blikkandi rauður gefa atriðinu ótrúlega ónáttúrulegan brag. Virkilega creepy, allaveganna þegar maður er sokkinn í myndina.

Öllu á botninn hvolft er Vertigo virkilega flott mynd og þrátt fyrir háan aldur (ég veit þér finnst hann er ekkert svo hár, siggi) þá segir hún mjög góða sögu og það er greinilegt að það er mikið lagt upp úr því að segja góða sögu með myndinni heldur en t.d. sumar nýjar myndir sem ganga út á cgi.